8.Sınıf Cümlede Anlam İlişkileri 1 Olumlu Cümle : Yüklemin bildirdiği işin, oluşun, hareketin gerçekleştiğini gösteren cümlelerdir. Olumlu cümlelerde yüklemlerin kavram olarak kötü durumları anlatması olumsuzluk değildir. Olumlu cümlelerde dikkat edilmesi gereken eylemin gerçekleşmesidir. Evi çok pisti → Pis olma işi kötü bir kavram olsa da eylem gerçekleşmektedir. Aşağıdaki cümlelerin hangisi anlamca olumludur? 2 Cümlede Olumluluk – Olumsuzluk – Anlamca ve […]
8.Sınıf Cümlede Anlam İlişkileri
Soru 1 |
Yağmur çok yağacak dediler, yağmadı. | |
Kapı içeriden açılırsa biz de içeri gireriz. | |
Saçlarını kestirirse daha güzel olur. | |
Güldükçe hayat güzelleşir. |
Soru 2 |
Buralarda mutlu mu insanlar? | |
Bu nasıl ödev yapmak anlamıyorum. | |
Kapıyı kırarak mı girmişler içeri? | |
Nasıl geçti yolculuğunuz? |
Soru 3 |
• İki cümleden oluşur. Birinci bölüm neden, ikinci bölüm sonuçtur.
• İki cümlenin arasında neden sonuç bağlantısı “için” edatı veya “-den, -dan” eki ile sağlanır.
• Neden bölümü gerçekleştiği için sonuç zorunluluktan ortaya çıkar.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç anlamı yoktur?Bu gömleği babam için aldım. | |
Kitapları okumadığından arkadaşı ona kızdı. | |
Yağmur yağmadığı için kuraklık oldu. | |
Sınıfın camları açık kaldığı için içerisi soğumuş. |
Soru 4 |
Bir varlığa, bir nesneye özgü niteliklerin belirtilmesini değişmez özellikleri ile tanıtılmasını anlatan cümlelerdir.
Tanım cümleleri Bu nedir? …. nedir? Sorularına yanıt verir.
Sanat insanları bütünleştiren güzelliktir. Sanat nedir? sorusuna yanıt verdiği için bu cümle tanım cümlesidir.
Tanım cümlelerinin yüklemleri genellikle –dır / – dir eki alır veya “denir” diye biter.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi tanım cümlesidir?Şiir insanlarda güzel duygular uyandırmalıdır. | |
Hastalık ve sağlık da biz insanlar içindir. | |
Edebiyat en güzel duyguların ifadesidir. | |
İçimizi kaplayan bir korkuyla ürperdik. |
Soru 5 |
Kapalı Çarşı esnafının işleri kötü gidiyor. | |
Öğrencilerin isteklerini anlamıyor | |
Yıllar önce buradan taşınmayı istememiştim. | |
Ne buradan gidebiliyor ne de burada kalabiliyorum. |
Soru 6 |
Amaç-sonuç cümleleri biçimsel olarak aynı neden-sonuç cümlelerine benzer. İki bölümden oluşur. İkisinin arasındaki anlam ilişkisini için /-den,-dan eki sağlar.
Aralarındaki fark şudur:Neden sonuç cümlesinde sonuç, neden bölümündeki eylem gerçekleştiği için zorunluluktan gerçekleşir.
Amaç cümlelerinde ise amaç bölümü sonucun gerçekleşmesi için istenerek gerçekleşir.
Aralarındaki ayırımı yapmak için iki cümle arasındaki için veya –den, -dan eki yerine “amacıyla” sözcüğünü getirmeliyiz. Cümle anlamlı ise amaç-sonuç cümlesidir. Şimdi örnekle gösterelim: İstediği olmadığı için ağlıyor.
İstediği olmadığı amacıyla ağlıyor. → Anlamsız olduğu için neden-sonuç cümlesidir.
Okula gitmek için yola çıktı. Okula gitmek amacıyla yola çıktı.
Bu cümlede anlam sağlandığı için bu cümle amaç sonuç anlamlı cümledir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde amaç-sonuç anlamı yoktur?Annesini görmek için Ankara’ya gitti. | |
Kedi kuşu yakalamak için ileri atıldı. | |
Yollar kapalı olduğu için geç kaldık. | |
Sınavı kazanmak için çok çalışıyor. |
Soru 7 |
Beklenti cümleleri, bir işin gerçekleşmesini istemek, ummak, dilemek anlamı veren cümlelerdir. Beklenti cümleleri sanırım, umarım sözcükleri ile oluşturulur. Akşam bize geleceğini umuyorum. Sanırım bana iş teklifi yapacak. Gerçekleşmemiş beklenti cümlesinde ise umulan bir durumun sonuca ulaşmaması anlamı vardır. Sanıyordum, umuyordum sözcükleri ile gerçekleşmemiş beklenti anlamı verir. Akşam bize geleceğini umuyordum. Bana iş teklifinde bulunacağını sanıyordum.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi beklenti cümlesidir?Kar yağışı hayatı etkiler sanıyordum. | |
Kızımın taktir alacağını ummuştum. | |
Bu kez babamın erken geleceğini umuyorum. | |
İstanbul’a gezmeye gideceğimizi umuyordum. |
Soru 8 |
Senin aklına uyup nasıl da geldim buralara | |
Kasırga ülkenin her yanında etkisini gösterdi. | |
Maceracı gençler dağcılık kulübüne üye oldu. | |
Öğrencilerin el becerilerinin gelişmesine çalışıyoruz. |
Soru 9 |
Olasılık (ihtimal) anlamı taşıyan cümlelerde eylemin gerçekleşmesi kesin değildir. Cümlenin olasılık anlamı belki, sanırım, -ebilmek, zannederim gibi sözcüklerle sağlanır.
Sen diyelim ki ona kızdın. | |
Yarın okula gelmeyebilirim. | |
Bir daha hiç yürüyemeyebilir. | |
Kim bilir belki bu gün giderim. |
Soru 10 |
Atların bakımını yapan kişilere seyis denir.
| |
İyi bir gelecek için disiplinli çalışmalısın. | |
Çocuklar erkenden uyanıp okula gidiyor. | |
Sorunlarımızı öğretmenimize anlattık. |
Soru 11 |
Bu sokağın lambaları ışıl ışıl yanıyor. | |
Balık tutmayı ve deniz kıyısında olmayı istiyorum. | |
Yaz tatilinde Akdeniz turuna çıktık. | |
Akşamları hiç televizyon seyretmiyorum. |
Soru 12 |
Eski hayatına dönmeyi ve o günleri özlemiyor. | |
Kazadan sonra yaraları bir türlü iyileşmedi. | |
Sessizlik, korku dolu saatler geçmek bilmiyor. | |
Çocuklar etüt saatinde oyun da oynuyorlar. |
Soru 13 |
Ünlem cümlesi : Korku, sevinç, acıma, şaşkınlık gibi ani oluşan duygu ve düşünceleri anlatan; seslenme, hitap, çağırma anlamı taşıyan cümlelerdir.
Oh canıma değsin! Eyvah! Bu iş nasıl oldu?
Aşağıdaki cümlelerin hangisi ünlem cümlesi değildir?Durun, buraya giremezsiniz! | |
Ya! Demek pişman olmuş. | |
Hey! Sen de gelsene. | |
Nasılda inandım sana böyle. |
Soru 14 |
İki kavramın, nesnenin, varlığın benzer yönlerini veya ayrılan yönlerini ortaya koymak; birinin diğerine göre üstünlüğünü belirtmek amacıyla yapılan kıyaslamadır. En, kadar, gibi, – e göre, kıyasla, daha gibi sözcüklerle cümleye kıyaslama, karşılaştırma anlamı katılır. Evim kadar rahat burası. Burada rahatlık konusunda kıyaslama yapılmıştır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşılaştırma anlamı yoktur?Hatalarını kabul etmekte zorlanıyor. | |
Yıllar önce daha güzeldi annem. | |
En güzel çiçekler bu bahçede açar. | |
Onu da senin kadar severim. |
Soru 15 |
Varsayım: Gerçek olmadığı halde bir durumu olmuş, gerçekleşmiş gibi kabul etmeye varsayım cümlesi denir. Varsayım anlamı diyelim ki, farz edelim, varsayalım, tut ki , tutalım, kabul edelim gibi sözcüklerle sağlanır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde varsayım anlamı vardır? Halkın istekleri her zaman ön planda olmalı. | |
Her yıl buraya ailesini görmeye gelir. | |
Bu akşam güzel bir plan yapılabilir. | |
Senin bu işi hallettiğini varsayalım. |
Soru 16 |
Onun müdürlüğü başarması bence mümkün değil. | |
Hasta yatağında bile annesini sayıkladı. | |
Ödevlerini en iyi biçimde yapacaktır. | |
Aldığımız hediyelerin hepsini beğenir. |
Soru 17 |
Bir durumun, işin zamanla iyi yönde veya kötü yönde değişmesini anlatan durumlara aşamalı durum denir. Aşamalı durum gittikçe, zamanla, ……den……..güne gibi ifadelerle anlatılır. Zamanla iyileşiyor. Gittikçe iyileşiyor. Günden güne iyileşiyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde aşamalı bir durum anlatılmıştır?Evinde beslemek üzere bir köpek aldı. | |
Gösteriyi sunan akrobatlar çok sakindi. | |
Bu filmleri çok beğenerek seyrettim. | |
Derslerindeki başarı her geçen gün artıyor. |
Soru 18 |
Tahmin cümlesi: Bir durumun, olayın eylemin gerçekleşeceğini önceden görmek, anlamak anlamını veren cümlelerdir. Tahmin cümlelerinde çoğunlukla bir veri vardır. Örneğin; Bulutlara bakılırsa yağmur yağacak. Çocuk büyüyünce çok başarılı olur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi tahmin anlam vermektedir?Bu çocuklar yarın hasta olabilir. | |
Bu kadar emekle nefis bir kitap yazarsın. | |
Dondurma yemek istediği için ağlıyor. | |
Kimseler duymasın diye sessiz konuşuyor. |
Soru 19 |
– Anlamca ve biçimce olumlu cümle : Yükleminde olumsuzluk eki ve sözcüğü bulunmayan, yüklemin bildirdiği işin oluşun gerçekleştiğini gösteren cümlelerdir.
– Anlamca olumlu biçimce olumsuz cümle : Yüklemin bildirdiği işin oluşun gerçekleştiğini gösteren ve içinde olumsuzluk bildiren ek ve kelime bulunan cümlelerdir. Bir cümlede iki olumsuzluk varsa anlam olumludur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi biçimce olumsuz anlamca olumludur?Kirli çamaşırları mutlaka yıkamalısın. | |
Asla bu görevimden vazgeçmem. | |
Kira kontratını ev sahibi ile yenilediler. | |
Bu tür kitapları okumayı sevmiyor değilim. |
Soru 20 |
Buradan Karadeniz’ e mi geçecekmiş yani? | |
Şimdilerde bu giysiler mi moda, hayret? | |
Nasıl böyle duyarsız kalıyorsun, anlamıyorum? | |
Ne kadar kalırım Antalya’ da bilmiyorum? |
Liste |
1 | Olumlu Cümle : Yüklemin bildirdiği işin, oluşun, hareketin gerçekleştiğini gösteren cümlelerdir.
Olumlu cümlelerde yüklemlerin kavram olarak kötü durumları anlatması olumsuzluk değildir. Olumlu cümlelerde dikkat edilmesi gereken eylemin gerçekleşmesidir. Evi çok pisti → Pis olma işi kötü bir kavram olsa da eylem gerçekleşmektedir. Aşağıdaki cümlelerin hangisi anlamca olumludur? |
2 | Cümlede Olumluluk – Olumsuzluk
– Anlamca ve biçimce olumlu cümle : Yükleminde olumsuzluk eki ve sözcüğü bulunmayan, yüklemin bildirdiği işin oluşun gerçekleştiğini gösteren cümlelerdir. – Anlamca olumlu biçimce olumsuz cümle : Yüklemin bildirdiği işin oluşun gerçekleştiğini gösteren ve içinde olumsuzluk bildiren ek ve kelime bulunan cümlelerdir. Bir cümlede iki olumsuzluk varsa anlam olumludur. Aşağıdaki cümlelerin hangisi biçimce olumsuz anlamca olumludur? |
3 | Anlamca ve biçimce olumsuz cümle: İçinde olumsuzluk eki ve sözcüğü (-me, -ma, -mez, -maz, değil) olan ve yüklemin bildirdiği işin gerçekleşmediğini gösteren cümlelerdir. Aşağıdaki cümlelerin hangisi anlamca olumsuzdur? |
4 | Anlamca olumsuz biçimce olumlu cümle : Yüklemin bildirdiği işin oluşun gerçekleşmediğini gösteren ancak içinde olumsuzluk eki veya sözcüğü bulunmayan cümledir. Bu tür cümle “ne ….ne” bağlacı ile oluşturulur. Ne aradı ne sordu. (aramadı, sormadı) Aşağıdaki cümlelerin hangisi anlamca olumsuz, biçimce olumludur? |
5 | Soru cümleleri ikiye ayrılır : Gerçek soru cümlesi, sözde soru cümlesi. Gerçek soru cümlesi : İçinde soru sözcüğü veya eki bulunan, yanıt almayı ve yanıt vermeyi gerektiren cümlelerdir. Bu cümlelerin sonuna soru işareti koymak zorunludur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi gerçek soru cümlesidir? |
6 | Sözde soru cümlesi : İçinde soru sözcüğü bulunan ancak soru sormayı amaçlamayan, yanıt almayı ve vermeyi gerektirmeyen soru cümleleridir. Bu cümlelerin sonuna soru işareti koymak zorunlu değildir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi sözde soru cümlesidir? |
7 | Ünlem cümlesi : Korku, sevinç, acıma, şaşkınlık gibi ani oluşan duygu ve düşünceleri anlatan; seslenme, hitap, çağırma anlamı taşıyan cümlelerdir.
Oh canıma değsin! Eyvah! Bu iş nasıl oldu? Aşağıdaki cümlelerin hangisi ünlem cümlesi değildir? |
8 | Neden-sonuç anlamı olan cümlelerin özelliklerini sıralayalım:
• İki cümleden oluşur. Birinci bölüm neden, ikinci bölüm sonuçtur. • İki cümlenin arasında neden sonuç bağlantısı “için” edatı veya “-den, -dan” eki ile sağlanır. • Neden bölümü gerçekleştiği için sonuç zorunluluktan ortaya çıkar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç anlamı yoktur? |
9 | Amaç-sonuç cümleleri biçimsel olarak aynı neden-sonuç cümlelerine benzer. İki bölümden oluşur. İkisinin arasındaki anlam ilişkisini için /-den,-dan eki sağlar.
Aralarındaki fark şudur: Neden sonuç cümlesinde sonuç, neden bölümündeki eylem gerçekleştiği için zorunluluktan gerçekleşir. Amaç cümlelerinde ise amaç bölümü sonucun gerçekleşmesi için istenerek gerçekleşir. Aralarındaki ayırımı yapmak için iki cümle arasındaki için veya –den, -dan eki yerine “amacıyla” sözcüğünü getirmeliyiz. Cümle anlamlı ise amaç-sonuç cümlesidir. Şimdi örnekle gösterelim: İstediği olmadığı için ağlıyor. İstediği olmadığı amacıyla ağlıyor. → Anlamsız olduğu için neden-sonuç cümlesidir. Okula gitmek için yola çıktı. Okula gitmek amacıyla yola çıktı. Bu cümlede anlam sağlandığı için bu cümle amaç sonuç anlamlı cümledir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde amaç-sonuç anlamı yoktur? |
10 | Koşul cümleleri iki bölümden oluşur: “Koşul + sonuç”
Koşul gerçekleşince, sonuç da gerçekleşir. Yani ikinci bölümdeki sonucun gerçekleşmesi için koşulun gerçekleşmesi gerekir. İki cümle arasındaki koşul anlamı –se / -sa dilek şart kipi, -dikçe/ -dıkça eki veya mı/mi edatı ile sağlanır. Yağmur yağarsa her yer ıslanır. Yağmur yağdıkça her yer ıslanır. Yağmur yağdı mı her yer ıslanır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koşul anlamı yoktur? |
11 | Olasılık (ihtimal) anlamı taşıyan cümlelerde eylemin gerçekleşmesi kesin değildir. Cümlenin olasılık anlamı belki, sanırım, -ebilmek, zannederim gibi sözcüklerle sağlanır.
Paltosunu giymedi, üşümüş olabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde olasılık anlamı yoktur? |
12 | Varsayım: Gerçek olmadığı halde bir durumu olmuş, gerçekleşmiş gibi kabul etmeye varsayım cümlesi denir. Varsayım anlamı diyelim ki, farz edelim, varsayalım, tut ki , tutalım, kabul edelim gibi sözcüklerle sağlanır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde varsayım anlamı vardır? |
13 | Tahmin cümlesi: Bir durumun, olayın eylemin gerçekleşeceğini önceden görmek, anlamak anlamını veren cümlelerdir. Tahmin cümlelerinde çoğunlukla bir veri vardır. Örneğin; Bulutlara bakılırsa yağmur yağacak. Çocuk büyüyünce çok başarılı olur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi tahmin anlam vermektedir? |
14 | İki kavramın, nesnenin, varlığın benzer yönlerini veya ayrılan yönlerini ortaya koymak; birinin diğerine göre üstünlüğünü belirtmek amacıyla yapılan kıyaslamadır. En, kadar, gibi, – e göre, kıyasla, daha gibi sözcüklerle cümleye kıyaslama, karşılaştırma anlamı katılır. Evim kadar rahat burası. Burada rahatlık konusunda kıyaslama yapılmıştır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşılaştırma anlamı yoktur? |
15 | Bir varlığa, bir nesneye özgü niteliklerin belirtilmesini değişmez özellikleri ile tanıtılmasını anlatan cümlelerdir.
Tanım cümleleri Bu nedir? …. nedir? Sorularına yanıt verir. Sanat insanları bütünleştiren güzelliktir. Sanat nedir? sorusuna yanıt verdiği için bu cümle tanım cümlesidir. Tanım cümlelerinin yüklemleri genellikle –dır / – dir eki alır veya “denir” diye biter. Aşağıdaki cümlelerin hangisi tanım cümlesidir? |
16 | Öneri; bir durumun, olayın, oluşun daha iyi bir sonuca ulaşması için yapılan öğüttür. Amaç daha iyi bir sonuca yönlendirmektir. Çoğunlukla –meli/ -malı gereklilik kipi ile öneri anlamı sağlanır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öneri anlamı vardır? |
17 | Beklenti cümleleri, bir işin gerçekleşmesini istemek, ummak, dilemek anlamı veren cümlelerdir. Beklenti cümleleri sanırım, umarım sözcükleri ile oluşturulur. Akşam bize geleceğini umuyorum. Sanırım bana iş teklifi yapacak. Gerçekleşmemiş beklenti cümlesinde ise umulan bir durumun sonuca ulaşmaması anlamı vardır. Sanıyordum, umuyordum sözcükleri ile gerçekleşmemiş beklenti anlamı verir. Akşam bize geleceğini umuyordum. Bana iş teklifinde bulunacağını sanıyordum.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi beklenti cümlesidir? |
18 | Pişmanlık cümlelerinde yapılan işten duyulan pişmanlık, üzüntü anlamı vardır. Yapılan bir işi yapmamış olma isteği anlatılır. Ah! Keşke gibi sözcüklerle pişmanlık anlamı verilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde pişmanlık anlamı vardır? |
19 | Bir durum veya bir olayla ilgili kesin bir bilgi olmadan olumsuz gelişeceği yolunda bir düşünceyi öne sürmeye ön yargı cümlesi denir.
Örneğin: Bu filmin beğenileceğini düşünmüyorum. Çok kişi ne dediğimi anlamayacaktır. Bu cümlelerde ön yargı anlamı vardır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ön yargı anlamı vardır? |
20 | Bir durumun, işin zamanla iyi yönde veya kötü yönde değişmesini anlatan durumlara aşamalı durum denir. Aşamalı durum gittikçe, zamanla, ……den……..güne gibi ifadelerle anlatılır. Zamanla iyileşiyor. Gittikçe iyileşiyor. Günden güne iyileşiyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde aşamalı bir durum anlatılmıştır? |